W lesie, na działce albo podczas awaryjnej naprawy liczy się nie liczba funkcji na opakowaniu, lecz to, czy narzędzie da się szybko otworzyć i pewnie wykorzystać. W tym przeglądzie pokazuję, które polskie scyzoryki i multitoole rodzimych marek mają sens w turystyce, bushcrafcie oraz codziennym EDC, a także wyjaśniam, gdzie kończą się ich możliwości.
Najważniejsze informacje przed zakupem wielofunkcyjnego noża
- Gerlach Assist 12 to lekki, podstawowy model w cenie około 69 zł.
- Gerlach Assist 20 oferuje 20 funkcji, waży 67 g i kosztuje około 99 zł w ofercie producenta.
- Azymut Gron ma 11 narzędzi, 9 bitów i kombinerki, ale waży aż 227 g.
- Kandar jest polską marką, jednak jej produkty powstają w Chinach.
- Najważniejsza jest jakość konkretnych narzędzi, a nie sama liczba funkcji.
Co naprawdę kryje się pod określeniem polski scyzoryk
To określenie bywa używane zbyt szeroko. Dla jednych oznacza produkt zaprojektowany przez polską firmę, dla innych narzędzie faktycznie wykonane w Polsce. Te rzeczy nie zawsze się pokrywają, dlatego przy zakupie rozdzielam polskie pochodzenie marki od kraju produkcji.
Na rynku znajdziemy kilka rodzimych marek oferujących scyzoryki, multitoole lub składane niezbędniki. Część z nich korzysta z produkcji kontraktowej w Azji. Nie jest to automatycznie wada, ale uczciwy opis powinien jasno wskazywać, co kupujemy.
Dominująca intencja tego zapytania jest przede wszystkim porównawcza i zakupowa. Czytelnik chce wiedzieć, jakie modele są dostępne, czym różnią się od popularnego Victorinoxa i który wariant sprawdzi się w lesie, podczas biwaku albo przy drobnych naprawach.Najciekawsze rodzime marki i modele
W praktyce wybór nie jest tak szeroki, jak sugerują wyniki sklepów internetowych. Najbardziej konkretne propozycje tworzą dziś Gerlach i Azymut, natomiast Kandar jest dobrym przykładem polskiej marki, której produkcja odbywa się poza krajem.
| Marka i model | Najważniejsze wyposażenie | Waga i rozmiar | Cena orientacyjna | Dla kogo |
|---|---|---|---|---|
| Gerlach Assist 12 | 12 podstawowych funkcji, ostrza, otwieracze, śrubokręty, narzędzia pomocnicze | Mały format kieszonkowy | Około 69 zł | Codzienne EDC, turystyka, prezent |
| Gerlach Assist 20 | 20 funkcji, kombinerki, nożyczki, pilnik, lupa, pęseta, dwa ostrza | 91 mm, 67 g | Około 99 zł | Osoba, która chce dużo funkcji przy małej masie |
| Azymut Gron | Kombinerki, przecinak do drutu, nóż, otwieracze, adapter i 9 bitów | 111 mm, 227 g | Około 70-120 zł | Naprawy, samochód, biwak, pas z kaburą |
| Kandar | Różne składane noże i proste narzędzia wielofunkcyjne | Zależna od modelu | Zależna od modelu | Budżetowy zakup outdoorowy |
Gerlach Assist 12 jako lekki wybór
Ten model ma sens wtedy, gdy chcesz nosić narzędzie przy sobie, ale nie planujesz regularnie naprawiać sprzętu w terenie. Producent podaje 12 funkcji, stal nierdzewną oraz obudowę z tworzywa ABS. W kieszeni zajmuje niewiele miejsca i nie konkuruje wagą z latarką czy powerbankiem.
Ja traktowałbym go jako narzędzie do zadań lekkich. Przyda się do przecięcia sznurka, otwarcia puszki, dokręcenia małej śruby czy przygotowania prostego posiłku. Nie oczekiwałbym od niego pracy z grubym drutem ani podważania zardzewiałych elementów.
Gerlach Assist 20 dla osób, które lubią mieć zapas funkcji
Wersja 20-funkcyjna jest ciekawsza dla turysty i osoby kompletującej podstawowy zestaw awaryjny. Ma między innymi kombinerki, nożyczki, pilnik, lupę, pęsetę, otwieracze, dwa ostrza i kilka śrubokrętów. Przy długości 91 mm i masie 67 g wypada bardzo korzystnie pod względem stosunku wyposażenia do rozmiaru.
Największy kompromis dotyczy ergonomii. Tak małe narzędzie nie zastąpi pełnowymiarowych kombinerek, a krótkie śrubokręty nie będą wygodne przy mocno zapieczonych śrubach. Mimo tego do plecaka, samochodu lub kieszeni kurtki jest to jedna z rozsądniejszych propozycji rodzimej marki.
Azymut Gron jest bardziej multitoolem niż klasycznym scyzorykiem
Gron ma zupełnie inną filozofię. Dostajesz kombinerki, przecinak do drutu, nóż oraz zestaw 9 wymiennych bitów. To praktyczne rozwiązanie przy rowerze, samochodzie, na działce albo w obozie, gdzie śrubokręt bywa potrzebny częściej niż korkociąg.
Waga 227 g jest jednak odczuwalna. Nie nosiłbym go stale w kieszeni spodni, chyba że korzystasz z dołączonej kabury przy pasie. Ostrze ze stali 420 i konstrukcja budżetowa sugerują rozsądny zakres pracy, ale nie intensywne cięcie drewna czy siłowe prace warsztatowe.
Kandar pokazuje różnicę między marką a produkcją
Kandar jest polską marką należącą do firmy LORGLASS, obecną na rynku od lat i kierowaną między innymi do turystów, wędkarzy oraz miłośników survivalu. Producent otwarcie informuje jednak, że produkty tej marki są wytwarzane w Chinach.
Nie skreślałbym jej wyłącznie z tego powodu. Przy zakupie KンダAR-a trzeba po prostu oceniać konkretny model, spasowanie narzędzi, luz na przegubach i jakość blokady. Marka może być polska, ale nie oznacza to automatycznie polskiej produkcji.
Co wybrać do lasu, a co do codziennego noszenia
W bushcrafcie scyzoryk wielofunkcyjny jest zwykle narzędziem pomocniczym, a nie głównym nożem. Do cięcia drewna, przygotowania opału czy cięższych prac lepiej sprawdzi się nóż ze stałą głownią i solidnym chwytem.
- Do kieszeni i EDC wybierz Gerlach Assist 12. Liczy się mała masa i szybki dostęp do podstawowych funkcji.
- Do plecaka awaryjnego lepszy będzie Assist 20, bo oferuje nożyczki, kombinerki, pilnik i narzędzia do drobnych napraw.
- Do samochodu lub warsztatu sensowniejszy jest Azymut Gron dzięki kombinerkom i wymiennym bitom.
- Do lekkiego biwaku wybierz model z otwieraczem do puszek, nożyczkami, szydłem i przynajmniej jednym śrubokrętem.
- Do pracy w rękawicach szukaj większego multitoola z wyraźnymi okładzinami, ponieważ mały scyzoryk będzie trudny do obsługi.
Sam nie przywiązuję dużej wagi do samej liczby funkcji. Zestaw 20 narzędzi brzmi efektownie, ale jeśli większość z nich jest niewygodna w użyciu, realnie korzystamy z trzech lub czterech. Najczęściej wygrywają ostrze, nożyczki, kombinerki i śrubokręt.
Na co patrzeć przed zakupem
Funkcje powinny odpowiadać konkretnym zadaniom
Zacznij od spisania pięciu czynności, które naprawdę wykonujesz. Dla jednej osoby będzie to przecinanie linek i otwieranie konserw, dla innej regulacja sprzętu, naprawa roweru oraz praca z drutem. Dopiero potem porównuj liczbę narzędzi.
W survivalu szczególnie przydatne są nożyczki, szydło, piła, kombinerki i otwieracz do puszek. Lupa, skrobak do ryb czy korkociąg mogą być dodatkiem, ale nie powinny decydować o zakupie, jeśli nie masz dla nich zastosowania.
Sprawdź blokadę ostrza i luzy
Jeżeli multitool ma ostrze blokowane w pozycji otwartej, zyskujesz większe bezpieczeństwo przy cięciu. Trzeba jednak sprawdzić, czy blokada działa płynnie i czy nie zwalnia się pod naciskiem. W tanich konstrukcjach problemem bywają też luzy na osi kombinerek.
Przed zakupem stacjonarnym otwórz każde narzędzie kilka razy. Ostrze nie powinno ocierać o okładziny, nożyczki powinny zamykać się równo, a śrubokręt nie może mieć wyczuwalnego kołysania. Przy zakupie internetowym szukaj zdjęć mechanizmu i opinii dotyczących konkretnego modelu, nie tylko marki.
Przeczytaj również: Czy termos trzyma zimno? Sprawdź, jak wydłużyć chłód napoju
Stal to nie wszystko
Stal nierdzewna ogranicza ryzyko korozji, ale nie czyni narzędzia bezobsługowym. Po kontakcie z solą, wilgotną ziemią lub potem trzeba je wytrzeć i od czasu do czasu nanieść kroplę oleju na osie.W tanich multitoolach ważniejsze od marketingowej nazwy stali bywają szlif ostrza, twardość narzędzia i jakość obróbki. Dobrze wykonane proste ostrze sprawdzi się lepiej niż efektowna specyfikacja bez informacji o kontroli jakości.
Czego taki sprzęt nie zastąpi
Mały scyzoryk nie jest siekierą, łomem ani pełnowymiarowym zestawem warsztatowym. Próba rozłupywania drewna, podważania desek lub cięcia grubych konarów może skończyć się wyszczerbieniem ostrza, wygięciem narzędzia albo urazem dłoni.
W zestawie przetrwania traktuję go jako warstwę redundancji, czyli zapasowe narzędzie na wypadek drobnej awarii. Nie powinien być jedynym sprzętem do przygotowania opału, budowy schronienia czy naprawy większego wyposażenia.
Po powrocie z terenu warto usunąć piasek, wysuszyć narzędzie i nie zamykać go mokrego w kaburze. Ostrze najlepiej ostrzyć na kamieniu lub systemie pozwalającym zachować stały kąt. Tępe ostrze wymaga większej siły, a to w lesie jest prostą drogą do utraty kontroli.
Najrozsądniejszy wybór zależy od jednej prostej decyzji
Jeżeli chcesz lekkiego narzędzia do kieszeni, zacząłbym od Gerlach Assist 12. Gdy zależy Ci na większym zapasie funkcji przy nadal małej masie, lepszy będzie Assist 20.
Do napraw, roweru, samochodu i częstego korzystania ze śrubokręta wybrałbym Azymut Gron, ale nosiłbym go w kaburze, nie luzem w kieszeni. Kandar może być ciekawą opcją budżetową, pod warunkiem że przed zakupem ocenimy konkretny model, a nie samo polskie pochodzenie marki.
Najlepszy wielofunkcyjny nóż to ten, który masz przy sobie i potrafisz bezpiecznie obsłużyć. W lesie rozsądny zestaw tworzą zwykle mały multitool, nóż ze stałą głownią, ostrzałka i podstawowe wyposażenie awaryjne, a nie jeden gadżet obiecujący zastąpić cały warsztat.
